کوردستان و ئاینی ئیسلام

 

به‌شی یه‌که‌م


گێڕانه‌وه‌یه‌کی مێژوویه‌ که‌ باس له‌ هاتنی سوپای ئیسلام ده‌کات بۆ کوردستان ،هه‌ول ده‌ده‌م به‌ چه‌ند به‌ شێک دای به‌زێنم بۆ ئه‌وه‌ی خوێنه‌ر تاقه‌تی خوێندنه‌وه‌ی هه‌بێت. ئه‌بو ته‌به‌ری وائه‌م مێژوه‌مان بۆ ده‌گێرێته‌وه‌
هاتنی سوپای عومه‌ری کوڕی خه‌تاب و داگیرکردنی کوردستان
ئه‌بوعبیدی جراح سه‌رکرده‌ی سوپای ئیسلام بوو له‌ووڵاتی شام و ئه‌رمه‌ن وده‌وروبه‌ری موسڵ نامه‌یه‌ک ده‌نوسێت بۆعومه‌ری کوری خه‌تاب له‌ نامه‌که‌یدا پرسیار ده‌کات ئایه‌ به‌ره‌وڕۆژهه‌ڵات بڕۆین یان ڕۆژئاوا نامه‌که‌ ته‌واوده‌کات ده‌ی داته‌ ده‌ست (عبدوڵلای کوڕی ئه‌نس)وشترێکی خۆش ڕه‌وی ئه‌داتێ عبدوڵلای کوڕی ئه‌نس ده‌ڵێ شه‌و ڕۆژ به‌ڕێوه‌ بوم ده‌مه‌و عه‌سر گه‌یشتمه‌ مه‌دینه‌ چومه‌ سه‌ر قه‌بری محه‌مه‌د دووڕکعات نوێژم کرد دوایی چومه‌ لای عومه‌ری کوڕی خه‌تاب بینیم له‌لای ڕاستی علی له‌لای چه‌پی عوسمان دانیشتبوو له‌ چوارده‌وریان عه‌باسی کوری عبدالمته‌لب وعبدرحمانی کوری عوف سعد کوری زه‌ید ته‌لحه‌ی کوری عبداڵله‌ کۆمه‌ڵێک له‌ یارانی محمه‌د عومه‌ر نامه‌که‌ی لێوه‌رگرتم زۆر دڵ خۆش بووبه‌داگیرکردنی ئه‌وووڵاتانه‌ وده‌ست که‌وته‌کانی شه‌ڕه‌کان (تاڵانی) عمر ڕوی کرده‌ کۆمه‌ڵه‌که‌و ووتی چیبکه‌ین عه‌لی ووتی نامه‌یه‌ک بنوسه‌ بۆئه‌میری موسڵمانان له‌ شام که‌ خالیدی کوری وه‌لید بنێرێت بۆ داگیرکاری ووڵاتی کوردان، عمری کوری خه‌تاب ده‌ڵێت خۆشم هه‌روام دانابو چونکه‌ محمد ووتویه‌تی خالید شمشێری اڵله‌یه‌ ڕووبه‌ڕوی دوژمن قه‌ت شمشێر نانێته‌ کێلان. (ده‌ڵێن خالیدی کوری وه‌لید که‌سێکی داوێن پیس ودڕنده‌ بوه‌ هه‌موو ژیانی له‌شه‌ڕدا بردۆته‌سه‌ر شاره‌زاییه‌کی که‌می له‌ ئیسلام هه‌بووه‌، ئامانجی ئه‌و شه‌ڕکردن بوه‌ له‌ پێناوی تاڵانی و که‌نیزه‌).


عبداڵله‌ کوری ئه‌نه‌س ده‌ڵێت ڕۆژی دوایی که‌ده‌کاته‌ ڕۆژی پێنج شه‌مه‌(۲۰جمادی یه‌که‌م به‌رامبه‌ر۱٦کۆچی محمد) وه‌ڵامی نامه‌که‌م له‌ عومه‌ر وه‌رگرت ئه‌مه‌ نوسرابو

له‌ عومه‌ری کوری خه‌تابه‌وه‌ بۆ ئه‌میری سوپای ئیسلام ئه‌بو عوبیدی جه‌راح له‌ شام و موسڵ، سه‌لاموو به‌ره‌که‌تی اڵله‌تان لێ‌بێت به‌سه‌رکه‌وتنه‌کانتان دڵ شاد بوین ئێستا ئه‌سپه‌کانتان ئاماده‌ بکه‌ن به‌رو ووڵاتی کوردان ٤۰۰۰۰ هه‌زار سه‌رباز بده‌ به‌ خالیدی کوڕی وه‌لید دژی قه‌ومی کورد بجه‌نگێن پێویسته‌ ئه‌م سه‌رکردانه‌ش هاوکاری بکه‌ن

۱- زوبیری کوری عوام

۲- فه‌زلی کوری عه‌باس

۳- مقداد اسود

٤- عبدالرحمان کوڕی ئه‌بوبکری سدیق

٥- زراری ازور

٦-عبداڵله‌ عمری

۷- ابو دوجانه‌

۸- ئه‌یوبی انساری

له‌ درێژه‌ نامه‌که‌دا ده‌ڵێت بیستومه‌ له‌ کوردستان چه‌ند پاشایه‌کی به‌هێز هه‌یه‌

۱- فروخ پاشا له‌ مه‌رگه‌

۲- پاشا ئه‌ژده‌ر له‌پشتده‌ر

۳- دانیکور پاشا له‌دووگۆمان

٤- جاتلیس پاشا له‌ هه‌ولێر

هه‌روه‌ها ئاگاداریان ده‌کاته‌وه‌ له‌ به‌هێزترین پاشای کورد که‌ ئه‌ویش فروخ پاشای کوڕی ئه‌هرانه‌ ئه‌م پاشایه‌ خاوه‌نی سه‌ربازی زۆرو قه‌ڵای به‌هێزه‌ له‌ژێر نامه‌که‌دا نوسیوێتی

فاقتلوا المشرکین ولحمداڵله‌ رب العالمین

له‌ خواره‌وه‌ش مۆری محمد به‌ نامه‌که‌.وه‌ بوو
عبداڵله‌ انس ده‌ڵێت به‌نامه‌که‌وه‌ که‌وتمه‌ ڕێ که‌ گه‌شتمه‌ سوپای ئیسلام نیوه‌ڕۆ بوو نامه‌که‌م دایه‌ ده‌ست اباعبید ئه‌ویش سوپای ئیسلامی کۆکرده‌وه‌ نامه‌که‌ی عمری بۆ خوێندنه‌وه‌ خالیدو له‌شکره‌که‌ی هاواریان کرد ئێمه‌ ئاماده‌ین بۆ جه‌نگ پاش سێ ڕۆژ گه‌شتنه‌ سنوری هه‌ولێر له‌وێ خێوه‌تیان هه‌ڵدا
له‌شکره‌که‌ی خالیدی کوری وه‌لید که‌ پێک هاتبوو له‌ چل هه‌زار سه‌ربازله‌ نزیک قه‌ڵای هه‌ولێر خێوه‌تیان هه‌ڵ دا.

 

خالید کوری وه‌لید کێ یه‌

بابزانین ئه‌و فریشته‌یه‌ی اڵله‌ ی عه‌ره‌ب ‌کێ یه‌ وائه‌و ووڵاتانه‌ی ئه‌و بۆی چوو له‌ جوانی ڕه‌وشتی وبه‌رزی ڕه‌فتاری به‌خشنده‌یی ئه‌م سه‌رکردیه‌ بێ دوودڵی بێ سڵه‌مینه‌وه‌ ئاینی باوباپیرانیان وازلێ بێنن پۆل پۆل بێنه‌ ناو دینێکه‌‌وه‌ نه ‌له‌ زمانه‌که‌ی تێ ده‌گه‌ن نه‌له‌ کلتوره‌که‌یانه‌وه‌ نزیکه‌ نه‌ له‌ دینه‌که‌ی خۆشیان باشتره‌ نه‌ خا لیدی کوڕی ‌وه‌لیدیش هێنده‌ به‌ڕه‌وشت بوه‌ ئه‌بێ ئه‌ونهێ نیه‌ چی بێ؟خۆ پێخه‌مبه‌ری ڕه‌حمه‌ت و خۆشه‌ویستی وئاشتی له‌ ۲۳ ساڵی تمه‌نی پێغه‌مبه‌رایه‌تیدا ۲۸شه‌ڕی کرد له‌گه‌ڵ خزموناسیاو خێڵه‌که‌یان و خێڵه‌که‌ی دراوسێ یان له‌گه‌ل هاوزمانه‌کانی هاوکلتوره‌که‌یاکه ‌قورئانیشی به‌زمانی عه‌ره‌بی نوسی بۆئه‌وه‌ی بڕوای پێ بێنن له‌سه‌ر ئه‌وه‌شه‌ بڕوایان پێ نه‌هێنا ئه‌م هه‌مووشه‌ڕه‌ی له‌گه‌ل کردن له‌دوای مردنیشی محمد کۆمه‌ڵێکی زۆریان هه‌ل گه‌ڕانه‌وه ‌ده‌ست به‌رداری ئه‌و دینه‌ بون که‌ به‌زۆر سه‌پێنرابو به‌سریاندا ئه‌مانه‌ش ناوی شه‌ره‌کانه‌ حرب الفجار ،غزوة الأبواء (ودان) ،غزوة بواط ،غزوة العشيرة ،غزوة بدر الأولى،غزوة بدر الكبرى، غزوة بني سليم ،غزوة بني قينقاع ،غزوة السويق ،غزوة ذي أمر، غزوة بحران ،غزوة أحد ،غزوة حمراء الأسد ،غزوة بني النضير،غزوة ذات الرقاع ،غزوة بدر الآخرة ،غزوة دومة الجندل ،غزوة بني المصطلق ،غزوة ال،خندق ،غزوة بني قريظة،غزوة بني لحيان ،غزوة ذي قرد،غزوة الحديبية صلح الحديبية،غزوة خيبر،غزوة عمرة القضاء ،فتح مكة ،غزوة حنين،غزوة الطائف ،غزوة تبوك،

ئێستا ده‌توانین بڵێن ده‌کرێت کوردی دین جیاواز زمان جیاواز کلتور جیاواز نامۆ به‌ هه‌موو دابونه‌ریتێکی عه‌ره‌ب له‌عه‌ره‌ب زۆوتر مووسڵمان بوبێت ؟ئاخر ئه‌قڵ قبوڵی ناکات.
. ‌خالید کوڕی وەلید لەمەککە لە دایک بووە لە ساڵی ٥٩٢ز وە لە ساڵی ٦٤٢زله‌سوریا کۆچی دوای کردوە خالید بەشداری زیاتر لە سەد جەنگ کردووە لە ناو ئەمانەدا جەنگی ئوحود وخه‌نده ق‌ دژی موسڵمانان پێش ئیسلام بوونی. که‌ لە و شەڕدا حەمزەی کوڕی عەبدولموتەلیب کوژرا محمد بریندارکرالەو جەنگەدا هێزکەی خالید توانی سەربکەوت بە سەر هێزی موسڵماناندا. پاشان جەنگی یەرموک و جەنگی موتە دژی رۆمەکان وجەنگی کورد جەنگی فیراز دژی فارسەکان کە تێیدا توانی سەرکەوتن بە دەست بێنێت. .لە ئایاری ساڵی ٦٢٩ز خالید لە مەککەوە بەڕێکەو بۆ مەدینە. لە ڕێگادا چاوی بە عامری کوڕی عاس و عوسمانی کو‌ڕی تەلحە کەوت، پێکەوە ‌بەڕێکەوتن بۆ مەدینە و بوون بە موسڵمان، له‌ دوای موسڵمان بونی کۆمه‌ڵێک کاری دڕندانه‌وخراپی کردوه‌ هه‌تا محمدوئه‌بوبکر وعومه‌ریش لێی ناڕازی بوون له‌ کاره‌ خراپه‌کانی،جارێک محمه‌د خالیدی ناردی فه‌له‌ستین له‌ وێش به‌ بێ هیچ هۆیه‌ک ٥۰۰مه‌سیح سه‌ربڕی هاوه‌له‌کانی شکاتیان لێکرد له‌لای محمه‌د ،محمه‌دیش پێی ووت نابوایه‌ کارێکی له‌و جۆره‌ت بکردایه‌ ده‌ڵێن خالیدی زۆر به‌ توره‌یی وه‌ڵامی دایه‌وه‌ وتی من ئه‌وه‌ ده‌که‌م که‌ ئه‌مه‌وێت من خالیدم، خێڵی جذيمة موسڵمان بووله‌ناوبرد ته‌نها له‌به‌ر ئه‌وه‌ی کاتێک خالید گه‌شت شمشێره‌کانیان له‌ خۆیان به‌ستبوو خالید ووتی بۆچه‌کتان هه‌ڵگرتوه‌ وتیان دوژمن دارین وامان زانی ئێوه‌ دوژمنه‌کانمانن خا لید هه‌موویانی قۆڵبه‌ست کرد سه‌ری بڕین ،ده‌ڵێن کاتێک محمد به‌مه‌ی زانی ڕوکرده‌ اڵله‌ ووتی من ئه‌وکاره‌م پێ نه‌کرد خۆی کردی پێ یان ووت له‌کارلای به‌ ووتی نا ئه‌و شمشێری ‌هەڵکێشراوی اڵله‌یه‌ به‌کاری ده‌هێنم له‌ دژی کافره‌کان باش ترس ده‌خاته ‌دڵیینه‌وه‌،هه‌روه‌ها ته‌ماح له‌ژنه جوانه‌که‌ی‌ مالك بن نويرة ده‌کات مالك بن نويرة سه‌رئه‌بڕێ سه‌ره‌که‌شی ده‌کوڵێنێ له‌ئاوه‌که‌ی ده‌خواته‌وه‌ ،به‌ بیانوی نه‌دانی زه‌کات هه‌ر دوای سه‌ر بڕینه‌که‌ له‌گه‌ڵ ژنه‌که‌یدا ده‌چێته‌ جێگه‌وه له‌سه‌ر ئه‌م کاره‌ی عومه‌ر پێی ده‌ڵێ خالید بت هێشتایه‌ خۆێنی مێرده‌که‌ی ووشک بوایه‌ته‌وه‌ ئینجا بچویتایه‌ جێگه‌وه‌ له‌ گه‌ڵ ژنه‌که‌ی عمر زۆر په‌ست ده‌بێت لێی به‌ ئه‌بو به‌کر ده‌ڵێت خالید شمشێره‌که‌ی بۆزوڵم کردن نه‌بێت به‌کاری ناهێنێت ده‌بێت لاببرێت ئه‌بو به‌کریش هه‌مان قسه‌ی محمد ده‌کاته‌وه‌ ده‌ڵێت پێویستمه‌ بۆشه‌ڕی کافره‌کان ،له‌ هه‌مووشه‌ڕێک که‌کردبێتی ئه‌سیره‌کانی کوشتوه‌ ووتویه‌تی حه‌ز ده‌که‌م لافاوی خوێن ببینم،له‌ شه‌ری هه‌ڵ گه‌راوه‌کاندا له‌ گه‌ڵ موسه‌له‌مه‌ ٤۰۰۰۰ هه‌زار که‌س ده‌کوژێت به‌ ئه‌سیره‌کانه‌وه‌ ده‌ڵێن ۱۲۰۰۰موسڵمانیش ده‌کوژێت هه‌ر ئه‌و شه‌وه‌ له‌ناو ئه‌و هه‌موو لاشه‌یه‌دا خالید ژن ماره‌ ده‌کات و له‌ گه‌ڵیا ده‌چێته‌ په‌رده‌وه‌ ئه‌بو به‌کر پێی ده‌ڵێت بت هێشتایه‌ خوێنی هاوه‌ڵه‌کانت وشک بوایه‌ته‌وه‌ ئینجا ژنت بهێنایه‌. ئه‌مه‌ به‌شێک که‌م بو له‌ ژیانی دڕنده‌ترین سه‌رله‌شکری ئیسلام له‌ به‌ر ئه‌ هۆیانه ‌سه‌ره‌وه‌ ئه‌بوبه‌کر دووری ‌خسته‌وه‌ له‌ خۆیان ڕه‌وانه‌ی شه‌ره‌کانی رۆم و کوردو فارسی ‌کردوه‌ له‌ کۆتایی ژیانیدا له‌سه‌رله‌شکری لایان بردو به‌ تۆمه‌تی دزی کردن له‌و پارانه‌ی که‌ ده‌ستی که‌وتوه‌ له‌ تاڵانی وولاتان ،ئێستا ده‌توانم بڵێم خالید ده‌ناسن .
ڕۆژی دووشه‌مه‌بوو له‌ شکره‌که‌ی خالیدی کوری وه‌لید گه‌شته‌ سنوری شاری هه‌ولێر خێوه‌ته‌کانیان هه‌ڵدا که‌ژماره‌یان ٤۰۰۰۰هه‌زارسه‌ربازبوو، (ئای له‌وڕۆژه‌ ڕه‌شه‌ ی که‌ به‌ڕێوه‌یه‌ بۆکورد ئه‌وگه‌له‌ی که‌ بیری چاک و ووته‌ی چاک و کرداری چاک کلتوریان بوو خاوه‌نی دین کورد بون زه‌رده‌شت په‌یام به‌ریان بو ئاشتی ئاوه‌دان کردنه‌وه‌ تاکه‌ ئامانجی دینه‌که‌یان بووشه‌ڕوخوێن ڕشتن حه‌رام بو نه‌مام ڕواندن جۆگه‌ هه‌ڵکه‌ندن عیباده‌ت بو خۆشه‌ویستی خوابوو، به‌ڵام ئه‌مڕۆ اڵڵه‌ عه‌ره‌به‌که‌ کۆمه‌ڵی خوێنڕێژ یاوه‌ته‌ پێش خۆی وبه‌ سوڕه‌تی ئه‌نفاله‌وه‌ به‌ئایه‌تی بکوژه‌ ببڕه‌ حه‌ڵاڵی خۆته‌ به‌ته‌ماحی تاڵانی سه‌روماڵه‌وه‌ هاتوون و له‌ده‌رگای ووڵاته‌که‌ت ده‌ده‌ن).
پاشای هه‌ولێر ناوی چاتلیس بوو ئه‌م پاشایه‌ زۆر سوار چاک بو ده‌ڵێن له‌ شه‌ڕدا زۆر فێڵبازبوه‌ ئه‌م پاشایه‌ خاوه‌نی ٤١٠٠٠ چلو یه‌ک هه‌زار سواره‌و پیاده‌ی ‌بوو زۆرجار یارمه‌تی کسرای فارسی ده‌یا دژی هه‌رقلی ڕۆم .
یه‌که‌ م ڕووبه‌ ڕوبونه‌وه‌ سوپای چاتلیس و خالید ،
کاتێ چاتلیس بینی سوپای عه‌ره‌ب له‌ نزیک قه‌ڵای هه‌ولێر هه‌ڵیان داوه‌
ماویه‌تی
  

ڕێکه‌وتی بڵاوکردنه‌وه 2013-04-10 15:58:00
به‌شی ( سه‌رده‌شت میکایل ) ئاماده‌کرد ( زه‌رده‌شت میکایلی )



گێڕانه‌وه‌یه‌کی, مێژوویه‌, که‌, باس, له‌, هاتنی, سوپای, ئیسلام, ده‌کات, بۆ, کوردستان, هه‌ول, ده‌ده‌م, به‌, چه‌ند, به‌, شێک, دای, به‌زێنم, بۆ, ئه‌وه‌, زه‌رده‌شت, میکایلیکوردستان, و, ئاینی, ئیسلام Tags





په‌خشی ده‌نگی ئازاد


مه‌ریوان هه‌له‌بجه‌یی
زنجیره‌ به‌رنامه‌ی ئاوێنه.
ڕۆژی 08/17/2017
کاتژمێر 21:00 ناوه‌ڕاستی ئه‌وروپا
فاتیح محمود احمد
فاتیح محمود احمد چیرۆکێکی تری محمد
ڕۆژی 08/11/2017
کاتژمێر 23:00 ناوه‌ڕاستی ئه‌وروپا
فاتیح محمود احمد
مێژوە خوێناویەکەی قورئان و محمد
ڕۆژی 08/09/2017
کاتژمێر 22:00 ناوه‌ڕاستی ئه‌وروپا