ئه‌سڵ و نالۆژیكی دروستبوونه‌كان له‌ئیسلامدا، به‌شی سێیه‌م

ئه‌سڵ و نالۆژیكی دروستبوونه‌كان له‌ئیسلامدا،به‌شی سێیه‌م

سه‌رچاوه‌ی چیرۆكه‌كانی قورئان میتۆلۆژیاكانی سه‌رده‌می نێرسالارین


بۆئه‌وه‌ی ڕیشه‌ی ئه‌م ناوه‌(حه‌ووا) و داڕشتنی چیرۆكی دروستبوون له‌ ئیسلامدا بخه‌ینه‌ڕوو، ده‌بێت بگه‌ڕێینه‌وه‌ به‌ ئه‌سڵی خوداپه‌رستیدا، چونكه‌ خودی حه‌وا دایكی مه‌زن یان هه‌ره‌ خودای یه‌كه‌مینی مرۆڤایه‌تییه‌ و دواتر به‌هۆی سه‌رهه‌ڵدانی قۆناخی پیاوسالارییه‌وه‌ وێنه‌ و باسی نێر خزێنراوه‌ته‌ نێو باسی خودایانه‌وه‌ كه‌، دواتر وه‌ك هاوشانی ژنه‌ خودا وێنه‌ی باوكه‌ خوداش كێشراوه‌، به‌ڵام به‌ ماوه‌ی هه‌زاران ساڵ ئه‌م بیرۆكه‌یه‌ وه‌ها گۆڕانێكی به‌سه‌ردا هاتووه‌، هه‌م له‌به‌ر هاتنه‌كایه‌ی پیاوسالاری و له‌لایه‌كی تره‌وه‌ سه‌رهه‌ڵدانی یه‌ك له‌دوای یه‌كی قۆناخه‌كانی ڕاو و شوانكاره‌یی و كشتوكاڵ، به‌ده‌یان ڕه‌مز بۆ خودا دروست ده‌كرێت به‌پێی تێگه‌یشتنی مرۆڤ له‌ قۆناخه‌كه‌دا، كه‌ دوای ماوه‌یه‌ك ئه‌و ڕه‌مزانه‌ش ده‌بنه‌وه‌ به‌خودایه‌كی سه‌ربه‌ست، بۆ نمونه‌ عه‌شتار نازناوی ڤینۆسی هه‌بووه‌، له‌به‌ر ڕۆشنای و تریفه‌ی مانگ، به‌ڵام دواتر به‌هۆی ئه‌و گۆڕانانه‌ی وتمان ئه‌م ڤینۆسه‌ كه‌ هێمای ئاگر بووه‌ بۆ مێخواوه‌ندی ڕه‌ها، ده‌گۆڕێت بۆ خودایه‌كی تایبه‌ت و له‌نازناوی ئه‌سڵه‌كه‌ی داده‌بڕێت، دوای ئه‌مه‌ش نێرسالاری كاریگه‌ری زۆرتری كردۆته‌ سه‌ر مێخواوه‌ندی یه‌كه‌م و ته‌نانه‌ت نه‌ك له‌ پله‌ی یه‌كه‌م دای ماڵیوه‌ به‌ڵك و له‌پله‌ی‌ دوشدا نه‌وه‌ستاوه‌ گه‌یشتوه‌ته‌ ئه‌وه‌ی مێخواوه‌ندی وێناكردووه‌ به‌ زوهره‌، جا وه‌ك وتم ئه‌مه‌ ده‌بێت زۆر به‌ووردی بخرێته‌ ڕوو لێره‌شدا ماوه‌ كه‌مه‌، ته‌نها ئه‌وه‌نده‌ پێویسته‌ بڵێین، ئه‌وكاته‌ی مێخواوه‌ند مانگه‌ و دایكی سه‌رجه‌م بوونه‌وه‌رانه‌، له‌دواتردا نێخواوه‌ندی خۆر ده‌خرێته‌ به‌رامبه‌ری، له دواتردا گه‌وره‌ی خۆر ده‌خرێته‌سه‌ر مانگ و به‌مه‌ش پله‌وپایه‌ی دایك كه‌مده‌كاته‌وه‌، به‌ڵام له‌ ‌هه‌نگاوی سێیه‌مدا بۆ باسه‌كه‌ی ئێمه‌، ئه‌م مانگه‌ش بۆ ژن به‌ڕه‌وا نازانرێت، چونكه‌ نێرسالاری تا ده‌هات خۆی زیاتر قایم ده‌كرد، ئه‌وه‌ بوو كرا به‌ سێیه‌مین ڕووناكی ئاسمان و كرا به‌ زوهره‌، ئه‌و عوزایه‌ی نیمچه‌دورگه‌ی عه‌ره‌بی هه‌مان زوهره‌یه‌. كه‌واته‌ هه‌مان زوهره‌ ئه‌و عه‌شتاره‌یه‌ كه‌ هه‌زاران ساڵ وه‌ك خودای یه‌كه‌مین و به‌ده‌یان ڕه‌مزه‌وه‌ په‌رستراوه‌، ئینجا تێبینی بكه‌ كه‌ حه‌واش هه‌ر خۆی عه‌شتاره‌، به‌ڵام به‌هۆی دووركه‌وتنه‌وه‌ی زیاتری ئه‌و چاخه‌ی مێخواوه‌ندی تێدا پیرۆزكراوه‌ تا ده‌گاته‌ ئایینه‌كانی نێرسالاری و له‌سه‌روبه‌ندی دواهه‌مینیدا ته‌ورات وای داده‌ڕێژێت كه‌ قورئانیش به‌هه‌مان شێوه‌ دوباره‌ی بكاته‌وه‌.
به‌عه‌ره‌بی (حواء) و به‌ یۆنانی (Eva) له‌ لاتینیدا به‌ (Heva) هاتوه‌ و به‌ (Eve )چووه‌ته‌ ناو زمانه‌ ڕۆژئاواییه‌كانه‌وه‌، له‌ عیبریدا ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ (حیاه‌) و له‌ عه‌ره‌بیدا (حَىَّ) واتا به‌ ژیان یان زیندوو(1) هاتووه‌ كه‌، دیسانه‌وه‌ ئه‌مه‌ ده‌لاله‌ته‌ له‌ ئه‌سڵی ناوی خودای مه‌زنی دایك، چونكه‌ ئه‌و به‌ سه‌ره‌تای ژیان و یه‌كه‌م بوون له‌قه‌ڵه‌م دراوه‌ له‌سه‌ره‌تادا، ئه‌م خه‌سڵته‌ی دایكی مه‌زن ته‌نانه‌ت تا ئیسلامیش ئاینانی نێرسالاری نه‌یانتوانیوه‌ به‌شێوه‌یه‌كی دروست به‌رگی ڕه‌سه‌نی دایكی مه‌زن به‌بێ كاریگه‌ری لاببه‌ن، ئه‌مه‌ش له‌زۆرێك میتۆلۆژیاكاندا هه‌یه‌، بۆنمونه‌ دوای هه‌ره‌سی مێسالاری هێشتا لای ڕۆمییه‌كان ئیسیزIsis مێخواوه‌ندی ژیانه‌ و ئۆسیریز Osiris نێخواوه‌ندی ڕۆژی دواییه‌، هه‌ربه‌هۆی خه‌سڵه‌تی دروستكردن و ژیانه‌وه‌، له‌ یه‌كێك له‌ میتۆلۆژیاكانیاندا هاتووه‌ كه‌، دوای ئه‌وه‌ی سیت ی شه‌یتان كه‌ خوای وشكی و مردنبوو، ئۆسیریزی نێرخوا ده‌كوژێت، ژنه‌خواوه‌ندی ژیان هاوسه‌ره‌كه‌ی زیندوو ده‌كاته‌وه‌، چونكه‌ خاوه‌نی ژیانه‌، ئه‌مه‌ش له‌ئه‌نجامی تێنه‌گه‌یشتنی ئه‌وكاتی خه‌ڵكی بۆ هاتووچونی وه‌رزه‌كان بوو، بۆیه‌ ئه‌سڵی ئه‌م مێخواوه‌نده‌ هه‌ر هه‌مان ئه‌و دایكه‌ مه‌زنه‌ی عه‌شتاره‌ كه‌ له‌هه‌ره‌سه‌رتاییترین دروستكردنه‌كانی خودادا بوونی هه‌بووه‌، په‌رستنی ئه‌م دوخودایه‌ و نیشاندانی خه‌سڵه‌ته‌كانیان تا كۆتایی ئیمپراتۆریه‌تی ڕۆم زیندوو مایه‌وه‌.
بۆیه‌ ئه‌گه‌ر له‌بنه‌چه‌وه‌ ڕاسته‌وخۆ بچینه‌ سه‌ر واتای حه‌وا له‌لای ئایینه‌ یه‌كتا په‌رسته‌كان، ئه‌وا ناڕێكه‌، چونكه‌ له‌و ئایینانه‌دا یه‌كه‌مین دایك ته‌نها دایكی مرۆڤه‌‌ نه‌ك دایكی ژیانی سه‌رجه‌م بوونه‌وه‌ران كه‌، له‌ بنه‌چه‌دا بنه‌مای گه‌ردوون و ژیانه‌‌ نه‌ك ته‌نها بۆمرۆڤ و ئه‌مه‌ش سه‌رده‌می نێرسالاری بۆ خواستی نێرایه‌تی وای ئاراسته‌ كردووه‌، ته‌نانه‌ت دایكایه‌تییه‌كه‌ی نێرسالاری له‌په‌راوێزی پیاودا نیشاندراوه‌ و ته‌نانه‌ت خودی ژنیشی له‌ پیاوه‌وه‌ به‌رهه‌م هێناوه‌.
له‌ناو چیرۆكی دروستبوونی مرۆڤدا مار یه‌كێكه‌ له‌ كاره‌كته‌ره‌كان و ڕۆلێكی سه‌ره‌كی هه‌یه‌ له‌ تاوانی یه‌كه‌می مرۆڤایه‌تی و هه‌روه‌ها هۆكاری نیشاندان و چاوكردنه‌وه‌ی مرۆڤه‌ بۆ ئه‌ندامه‌كانی زاوزێی یه‌كتری، له‌ قورئاندا هاتووه‌: فَأَكَلَا مِنْهَا فَبَدَتْ لَهُمَا سَوْآتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ وَعَصَىٰ آدَمُ رَبَّهُ فَغَوَىٰ (طه‌: ١٢١)
ئینجا هه‌ردووکیان له‌و (به‌روبوومی دره‌خته‌) یان خوارد به‌و هۆیه‌وه‌ (جل و به‌رگیان داماڵدراو) ده‌رکه‌وت عه‌یب و عه‌وره‌تیان وه‌ ده‌ستیان کرد به‌ داپۆشینی له‌شیان به‌ گه‌ڵای (دره‌خته‌کانی) به‌هه‌شت وه‌ ئاده‌م سه‌رپێچی فه‌رمانی په‌روه‌ردگاری کرد ئیتر له‌ڕێگای ڕاست لای دا.
هۆكاری فریودانی مرۆڤ به‌پێی ڕاڤه‌كارانی قورئان، ئه‌وه‌یه‌كه‌ ئیبلیس له‌شێوه‌ی مارێكدا، یان به‌هاوكاری مارێك چوته‌ به‌هه‌شت و فریوی داون، هه‌ندێك له‌میتۆلۆژیاكان ئه‌سڵ و هۆكاری بوون(نه‌ك خودی بوون) ده‌گه‌ڕێننه‌وه‌ بۆ مار، ئوستوره‌یه‌كی غانایی وا باسده‌كات كه‌، ژن و پیاوێك له‌ئاسمانه‌وه‌ دابه‌زیوون و ژن و پێاوێكیش له‌ زه‌وییه‌وه‌ ده‌رهاتوون، سه‌ره‌تا ژن و پیاو به‌یه‌كه‌وه‌ ده‌ژیان به‌بێ كاری سێكس، بۆیه‌ هیچ جۆره‌ بیرۆكه‌یه‌كیان لا گه‌ڵاڵه‌ نه‌بوو سه‌باره‌ت به‌ سێكس و منداڵ بوون، دوتر خودا مارێكی گه‌وره‌ ده‌نێرێت تا له‌ ڕووباردا ماڵێك سازبكات، ڕۆژێك ئه‌و ماره‌ پێیان ده‌ڵێت كه‌ ده‌توانێت فێری ئه‌وه‌یان بكات چۆن مناڵیان هه‌بێت، دوای ئه‌وه‌ی ئاو ده‌كات به‌سه‌رسكیاندا، ئینجا‌ پییان ده‌لێت بچنه‌وه‌ ماڵه‌وه‌ و سێكس له‌گه‌ڵ یه‌كتردا بكه‌ن، به‌مجۆره‌ نه‌وه‌كانی مرۆڤ دروستبوون، بۆیه‌ ماری گه‌وره‌ی بێ ژه‌هر پیرۆزكراوه‌ و په‌رستگای باپیره‌ هه‌ره‌گه‌وره‌ی ماره‌كان له‌و ناوچه‌یه‌دا تا سه‌ده‌ی هه‌ژده‌ جێگای ڕێز و به‌رزترین پیرۆزی بووه‌.(2)
كه‌واته‌ جگه‌له‌وه‌ی ئه‌م میتۆلۆژیایه‌ ده‌مانگه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ ئاده‌م و حه‌وا، هه‌روه‌ها تێیدا مار یه‌كێكه‌ له‌هۆكاره‌كانی بوونی مرۆڤ، ئه‌مه‌ش ڕیشه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ دایكی مه‌زن، كه‌ جگه‌له‌وه‌ی خۆی وه‌ك خوایه‌ك له‌ شێوه‌ی ژنێكدا ده‌رخستووه‌، هاوكات چه‌ند ڕه‌مزێكیشی پێوه‌ گرێدراوه‌، له‌وانه‌ (مار- كۆتر- گا) ئه‌گه‌ر بگه‌ڕێینه‌وه‌ بۆ كاره‌ هونه‌رێكانی به‌رتر، ئه‌وه‌ به‌ڕوونی ده‌بینین كه‌، مار چۆن له‌پشته‌وه‌ی دایكی مه‌زندا ئاماده‌یه‌، زۆربه‌ی ئه‌و دارانه‌ی وه‌ك ڕه‌مزی دایكی پیرۆز دروستكراون هاوكات ماریشی تێدا ده‌رده‌كه‌وێت.
ته‌نانه‌ت لای یۆنانیه‌كان پێویستبوو هه‌ر خودایه‌كی ئۆلیمپ به‌ره‌نگاری (زه‌به‌لاح)ێكی زه‌وی ببێته‌وه‌، كه‌ سه‌ركه‌وتنی پله‌وپایه‌ی به‌رزده‌كرده‌وه‌، زه‌به‌لاح كه‌ له‌ ناوی (Giant)ه‌وه‌ هاتووه‌ كه‌ به‌مانای(گییا) واته‌ دایك دێت‌، جا ئه‌و ئه‌ژدیهایانه‌ی به‌ده‌ستی نێرخواكان ده‌كوژرێن هه‌ر هه‌مان شته‌‌ و به‌م هۆیه‌وه‌ داویانه‌ته‌ پاڵ ژن.(3)
وه‌ك زۆربه‌ی ئایینه‌كانی تر چیرۆكی دروستبوونی ژن لای محمد به‌م شێوه‌ تێده‌په‌ڕێت(له‌به‌شه‌كانی پێشتردا باسمان كردووه‌)، بێئه‌وه‌ی محمد وه‌بیر ئه‌وه‌ بكه‌وێته‌وه‌ كه‌، سه‌ره‌تا خودا وتویه‌تی ئاده‌م بۆ سه‌رزه‌وی دروستده‌كات، ئاده‌مێك به‌ته‌نیا له‌سه‌رزه‌وی چ واتایه‌كی هه‌یه‌، ئه‌ی باسنه‌كردنی ژن چ واتایه‌كی هه‌یه‌؟ بێگومان ته‌نها كاریگه‌ری چیرۆكی ئایینه‌كانی پێشخۆی و به‌تایبه‌ت جوله‌كه‌كان به‌سه‌ر په‌یامبه‌ری ئیسلامدا زاڵ بووه‌ و ئه‌م هه‌ڵه‌ هه‌رچه‌ند به‌ده‌ستكارییه‌وه‌ ده‌گوازێته‌وه‌، به‌ڵام ناتوانێت به‌رگێكی گونجاوی بۆ بپۆشێت! چونكه‌ ته‌نانه‌ت ئه‌وه‌ی محمد كردویه‌تی به‌سه‌رچاوه‌ی چیرۆكه‌كه‌ی ئه‌گه‌ر به‌ بنه‌چه‌یدا بگه‌ڕێینه‌وه‌ ڕێك پێچه‌وانه‌كه‌یه‌تی، چونكه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ میتۆلۆژیاكانی به‌رله‌ پیاوسالاری، ئه‌و دروستكردنه‌ی ژن له‌ په‌راسوش، ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ میتۆلۆژیایه‌كی سۆمه‌ری و شوێنه‌وارناس سامۆئیل نوح كریمه‌ر، باس له‌ و ده‌قه‌ده‌كات كه‌، چیرۆكی دروستبوون ده‌گێڕێته‌وه‌، (نینهورساگ)ی نیخواوه‌ند له‌به‌هه‌شتدا ئه‌وه‌ی به‌خوای زه‌وی به‌خشی كه‌ هه‌شت داربوون، پاش ماندووبونێكی زۆر ئه‌م دارانه‌ به‌رده‌گرن، دواتر ئانكی مێخواوه‌ند ئاره‌زووی به‌ری ئه‌م دارانه‌ ده‌كات، به‌ڵام نینهورساگ نه‌فره‌تی كردووه‌ و خواردنی قه‌ده‌خه‌كردووه‌، به‌هۆی خواردنیانه‌وه‌ ئانكی ته‌ندروستی تێكده‌چێت و هه‌شت ئه‌ندامی له‌شی له‌كار ده‌كه‌ون، به‌م هۆیه‌وه‌ نێخودا خۆی ون ده‌كات تا مێخودا نه‌به‌خشێت، به‌ڵام ڕێوی له‌هه‌موو ئاژه‌ڵان فێڵبازتر ده‌بێت و ده‌ینێرن بیدۆزێته‌وه‌، چاره‌سه‌ری ئانكیش ئه‌وه‌یه‌ له‌هه‌ر ژانێكی ئه‌ندامی لاشه‌ی بوونه‌وه‌رێك بخوڵقێنێت، بۆیه‌ له‌ژانی په‌راسوی نینتی دروستده‌بێت.
ڕۆڵی مار له‌ ته‌وراتدا گۆڕینه‌وه‌ی ڕۆڵی ڕێوییه‌ له‌ چیرۆكه‌ سۆمه‌رێكه‌دا، كریمه‌ر ده‌ڵێت: بیرۆكه‌ی ته‌ورات له‌ئه‌سڵی سۆمه‌رییه‌وه‌ وه‌رگیراوه‌، چونكه‌ به‌هه‌شتی ته‌ورات هه‌مان به‌هه‌شتی سۆمه‌رییه‌ و له‌یه‌ك شوێنیشدان، ته‌نانه‌ت هه‌ڵبژاردنی ‌په‌راسوی ئاده‌م كه‌ حه‌وای لێ دروستده‌كرێت و بۆ ئه‌ندامێكی تری هه‌ڵنه‌بژاردووه‌، دیسانه‌وه‌ ده‌مان باته‌وه‌ بۆ ناوی په‌راسو لای سۆمه‌رییه‌كان، چونكه‌ له‌په‌راسوی ئانكی (نن تی) دروستده‌كرێت، (تی) واته‌ په‌راسو، پێكه‌وه‌ش ناوه‌كه‌ پێی ده‌وترێت (خانمی په‌راسو یان زیندوو یان زینده‌وران) (4) ئه‌م ده‌قه‌ی سۆمه‌ری ده‌گه‌ڕێته‌وه ‌ بۆ نزیكه‌ی دووهه‌زارساڵ به‌رله‌ ته‌ورات.
ئه‌مه‌ش یه‌كێك بووه‌ له‌ هۆكار و كاریگه‌ری كۆمه‌ڵگای پیاوسالاری كه‌ چۆن ده‌ڕوانێته‌ ژن له‌ له‌دیدگای ئه‌و‌كاتیدا، هه‌ربه‌و شێوه‌یه‌ش ڕوانینی هه‌بووه‌ بۆ كارو باره‌كانی خودا و په‌راوێزخستنی مێینه‌، ئه‌م تێڕوانینه‌ سه‌رده‌مییه‌ له‌زۆر شوێنی قورئاندا ده‌ركه‌وتووه‌ و نه‌یانتوانیوه‌ وێنه‌ی مرۆڤێك له‌ خودا دورخه‌نه‌وه‌، هه‌روه‌ك ئه‌وه‌ی له‌قورئاندا باس له‌ دانیشتنی خودا له‌سه‌ر عه‌رش ده‌كرێت و ململانێی له‌گه‌ڵ ده‌سته‌كه‌یه‌دا هه‌یه‌ و جنێو ده‌دات و توڕه‌ده‌بێت و بیرده‌كاته‌وه‌ و.. تا ده‌گاته‌ ئه‌وه‌ی كه‌، له‌و كاته‌ی كڕنوش بۆ ئاده‌م نابات به‌ ئیبلیس ده‌ڵێت: أستكبرت أم كنت من العالين واته‌: ئایا خۆت لاگه‌وره‌ بوو، یا له‌پله‌ به‌رزان بوویت؟ ئه‌م پله‌و پایه‌ و چینایه‌تییه‌ی كه‌ له‌ڕۆژگاری ئینسانه‌كانداو له‌قۆناخێكی مێژووی مرۆڤایه‌تیدا سه‌ری هه‌ڵداوه، له‌سه‌رده‌می محمد بوونی زه‌قی هه‌یه و‌ پێشبینی كراوه‌ بۆ خودا و داروده‌سته‌كه‌یشی! له‌كاتێكدا ئه‌م پله‌و پایه‌دارییه‌ لای خودایانی ئوستوره‌ جیاوازه‌كانی به‌رتر به‌ئاسانی ده‌بینرێت، چونكه‌ خوداكانیان له‌چه‌ند چینێكی جیاوازدا ڕێكخست بوو وه‌ دووبه‌ركی هه‌میشه‌یی و ته‌ماحی ده‌سه‌ڵات لای خوداكان به‌ردوام هه‌یه‌‌، به‌ڵام له‌گه‌ڵ به‌ره‌وپێشچوونی ژیانی مرۆڤ ئه‌و ده‌قانه‌ی وێنای خودایان به‌رجه‌سته‌كردووه‌ به‌ مرۆڤ، به‌ره‌و كاڵبوونه‌وه‌ ڕۆشتووه‌، بۆ نموونه‌ له‌و كاته‌ی (جوپیتێر و هێرا)ی خودا، ده‌كه‌ونه‌ ده‌مه‌قاڵه‌وه (ڤۆلكان)ی كوڕ ده‌ڵێت: ئه‌مجۆره‌ ده‌مه‌قاڵێیانه‌ جێگه‌ی نیگه‌رانین، ئه‌مانه‌ ته‌نها مرۆڤ پییه‌وه‌ ڕاهاتوون، له‌ ئیمه‌ومانان كه‌ خوداین ناوه‌شیته‌وه‌، پێویسته‌ ئه‌م جۆره‌ ئاخاوتنه‌ جێبهێڵین بۆ ئه‌و مرۆڤه‌ گه‌وجانه‌ی كه‌، هه‌موو ڕۆژێكی خۆیان به‌خه‌باتكردنێكی بێ ئه‌نجام به‌سه‌رده‌به‌ن و هیچ واتایه‌كی تێدانییه‌. ده‌بێت ئێمه‌ ته‌نها خۆش ڕابوێرین، تۆیش ئه‌ی دایكه‌، به‌گوێی مێرده‌كه‌ت(باوكم)بكه‌، ئه‌و گه‌وره‌ی هه‌موومانه‌، ده‌رفه‌ت مه‌ده‌ به‌وه‌یش كه‌ یه‌كێتییه‌ پیرۆزه‌كه‌ی ئاسمان هه‌ڵبوه‌شێته‌وه‌، ملكه‌چ به‌ بۆ باوكم، ئارام بگره‌. (5)
بێگومان یۆنانییه‌كان خوداگه‌لێكیان هه‌بووه‌، ئه‌م خودایانه‌ جگه‌له‌ خۆشه‌ویستی و ڕق و بێزاری و دووبه‌ره‌كی و فێڵ و پلانگێڕی، ته‌نانه‌ت ده‌كه‌وتنه‌ شه‌ڕیشه‌وه‌ و تێیدا برینداریش ده‌بوون، واته‌ هه‌موو سیفاتێكی مرۆڤیان هه‌بووه‌، ته‌نها ئه‌وه‌نده‌ هه‌بوو خوداكان نه‌ده‌مردن، جا له‌و شوێنه‌دا ڤۆڵكان به‌م چه‌شنه‌ ده‌دوێت، ئه‌وه‌ ده‌كرێت ئه‌و سه‌روه‌خته‌ بووبێت كه‌، پێویستبوو خوداكان له‌و ڕه‌فتاره‌ به‌شه‌ریانه‌ دوربخه‌نه‌وه‌، چونكه‌ له‌گه‌ڵ ده‌ركه‌وتنی ئایینه‌كانی تردا، بیرۆكه‌ی گونجاوتر داده‌هێنرا بۆ وێناكردنی خودا، ئه‌گه‌ر بڕوانیته‌ ئه‌م به‌یته‌ ده‌توانی ئه‌وه‌ش به‌دی بكه‌یت، كه‌چۆن خواوه‌ندێتی ژن بچوكده‌كرێته‌وه‌ له‌گه‌ڵ پێگه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كه‌یدا، سه‌ره‌تا كوڕ داوا ده‌كات له‌ دایك و باوكی، له‌كاتێكدا پێشتر و به‌رله‌ ده‌سه‌ڵاتدارێتی نێر، ژن و كچه‌كه‌ی ده‌رده‌كه‌وتن وه‌ك دیمیتری و بریفسۆنی، بۆیه‌كه‌مجار كوڕ له‌گه‌ڵ دایكی مه‌زندا وێنه‌ی كێشرابێت ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ هه‌زاره‌ی شه‌شه‌می به‌رله‌ زاین، هه‌روه‌ها له‌م ‌به‌یته‌ی هۆمیرۆسدا كوڕ به‌دایكی ده‌لێت گوێڕایه‌ڵی باوكم به‌، ئه‌مه‌ هه‌ر ئه‌و پێگه‌ی ژن بووه‌ له‌وكاتی ناوچه‌كه‌دا كه‌ ده‌بوو ملكه‌چی پیاوه‌كه‌ی بێت، ته‌نانه‌ت هه‌موو ئه‌ندامانی خێزان پێویست بوو ئه‌م ملكه‌چییه‌ نیشانبده‌ن بۆ باوك و پێشیه‌وه‌ پابه‌ندبن، ئه‌مه‌ش هه‌ر هه‌مان ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌ ئایینی ئیسلام بۆ موسوڵمانانی دروستكردووه‌.
ئیستا موسوڵمانان هیچ به‌ڵگه‌یه‌كیان پێنییه‌ ته‌نانه‌ت تائه‌وه‌ی خۆشیان باوه‌ڕی پێبكه‌ن، بۆ دروستبوونی ژن له‌ ئیسلامدا، چونكه‌ خۆشاردنه‌وه‌ی محمد له‌باسی دروستبوونی ژن له‌ ئیسلامدا یه‌كێكه‌ له‌ ئابڕووچونه‌كانی تری قورئان و هه‌ڵه‌یه‌كی زۆر ساویلكانه‌ی بێ پاساوه‌، كه‌ گۆڕینی ئه‌م چیرۆكه‌ له‌لایه‌ن ئایینه‌ش نێرسالاریه‌كانه‌وه‌ هه‌زاران ساڵی پێچووه‌ و ته‌نانه‌ت محمدیش لێی ئاگادار نه‌بووه‌ و دوای بیر و بۆچۆنی جوله‌كه‌كان كه‌تووه‌، بۆیه‌ ده‌گه‌ڕێینه‌وه‌ سه‌ر چیرۆكه‌كه‌.
وه‌ك وتمان ئه‌و ئاده‌مه‌ی بۆ زه‌وی دروستكرابوو خرایه‌ به‌هه‌شت به‌بێ ئه‌وه‌ی هیچ گرنگییه‌ك له‌ چوونه‌ به‌هه‌شتیدا هه‌بێت جگه‌له‌ هه‌ڵه‌یه‌كی وه‌رگیراو نه‌بێت له‌ئایینه‌كانی تره‌وه‌، جا دوای ئه‌وه‌ی ئاده‌م و خێزانه‌كه‌ی ده‌چنه‌ به‌هه‌شت، مه‌رجی ته‌نها نه‌خواردنی ڕووه‌كێكه‌! دواتر له‌قورئاندا هاتووه‌: فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطَانُ عَنْهَا فَأَخْرَجَهُمَا مِمَّا كَانَا فِيهِ...(البقره‌، 36)ئینجا شه‌یتان له‌خشته‌ی بردن و له‌(به‌هه‌شت) به‌ده‌ركردنیدان بۆ سه‌رزه‌وی...هه‌رچه‌ند قورئان تاوانه‌كه‌ به‌ته‌نها ناداته‌ پاڵ ژن وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌ته‌ورات و ئینجیلدا ده‌خرێته‌ ئه‌ستۆی حه‌وا، فَوَسْوَسَ إِلَيْهِ الشَّيْطَانُ قَالَ يَا آدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلَىٰ شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَمُلْكٍ لَا يَبْلَىٰ (طه‌: ١٢٠) ئینجا شه‌یتان نیازی خراپی خسته‌ دڵیه‌وه‌ وتی ئه‌ی ئاده‌م ئایا نیشانت بده‌م دره‌ختی نه‌مری و موڵك و ده‌سه‌ڵاتێك هه‌ر دوایی نه‌یه‌ت. به‌ڵام په‌یامبه‌ری ئیسلام وه‌ك بڵێی له‌ڕاڕاییدا ئه‌مه‌ی وتبێت، له‌وته‌كانیدا(حدیث) ئه‌م تاوانه‌ ده‌خاته‌وه‌ ئه‌ستۆی حه‌ووا، عن أبي هريرة: قال لولا حواء لم تخن أنثى زوجها الدهر، پەیامبەر دەڵێت: ئەگەر دایكە حەوا نەبوایە، بەدرێژای ڕۆژگار هیچ ئافرەتێك خیانەتی لە مێردەكەی نەدەكرد.(6)
ئه‌گه‌ر كه‌مێك بگه‌ڕێیته‌وه‌ به‌ چیرۆكه‌كه‌دا ده‌بینیت له‌و ئایه‌تانه‌ی باس له‌ كڕنوش نه‌بردنی ئیبلیس ده‌كات و به‌تایبه‌ت له‌ (ص:77) خودا دوری ده‌خاته‌وه‌ له‌به‌هه‌شت، هه‌ریه‌ك له‌ ته‌فسیره‌كانی (الجلالین و المیسر و ئاسان و پوخته‌ی ته‌فسیری قورئان) و گێڕانه‌وه‌كان له‌ ابن عباس و ابن مسعود و ده‌سته‌یه‌ك له‌ هاوه‌ڵانی په‌یامبه‌ر، كه‌له‌ ته‌واوی مێژووی ابن اثیر و مێژووی ته‌به‌ری دا هاتووه‌) ده‌ڵێن ئیبلیس له‌ به‌هه‌شت ده‌ركراوه‌ و بۆ زه‌وی دوورخراوه‌ته‌وه‌.(7) ئه‌مه‌ش ڕایه‌كی په‌سه‌نده‌، چونكه‌ به‌هه‌شت جێگه‌ی ڕه‌جم كراوان نییه‌، كه‌واته‌ ئه‌گه‌ر ده‌ركردنه‌كه‌ له‌به‌هه‌شتیش نه‌بووبێت، له‌ئاسمان یان هه‌رجێگه‌یه‌كی تربووبێت، ئه‌وا هه‌ر ئیبلیس ناتوانێت بچێته‌وه‌ به‌هه‌شت.
چۆنه‌ ئێستا ده‌چێته‌ به‌هه‌شت و مرۆڤ فریو ده‌دات؟ بێگومان ئه‌گه‌ر نه‌ڕوات و مرۆڤ نه‌نیرێته‌ سه‌رزه‌وی چیرۆكه‌كه‌ به‌چی ده‌گات؟ مه‌گه‌ر الله خۆی ناڵێت جێنشینێك بۆسه‌رزه‌وی دروستده‌كه‌م؟ ببینه‌ تا كۆتای چیرۆكه‌كه‌ چۆن ئیبلیس ده‌بێته‌ گرفتێك كه‌ نالۆژیكی و ناڕێكییه‌كی زۆر له‌ گێڕانه‌وه‌كه‌دا دروست ده‌كات و ئه‌گه‌ر ئه‌م ناڕێكیه‌ش نه‌بێت چیرۆكه‌كه‌ به‌هیچ ناگات، ئه‌مه‌ هه‌ر ئه‌و گرفته‌یه‌ كه‌ پێشتر ئاماژه‌مان بۆ كرد له‌وه‌ی یه‌كتاپه‌رسته‌كان ویستویانه‌ خودای خراپ بگۆڕن به‌ بوونه‌وه‌رێكی تر كه‌ هه‌مان سیفاتی ئه‌و خودایه‌ی هه‌بێت، له‌كاتێكدا ئه‌مه‌ بۆ مێژووی درێژ و له‌سه‌رخۆی مرۆڤایه‌تی نزیكه‌ی ده‌هه‌زاره‌یه‌ك پێش زاین ده‌گه‌ڕێته‌وه، به‌ڵام ئیسلام ده‌یه‌وێت به‌شێوه‌یه‌كی راسته‌وخۆ بیبه‌ستێته‌وه‌ به‌ خوداكه‌ی خۆیه‌وه‌، ‌بۆیه‌ جگه‌له‌و ناڕێكیانه‌ی باسمان كرد، ئه‌م پرسه‌ش دێته‌ ڕێی كه‌، ئه‌سڵی ئیبلیس چییه‌ له‌ میتۆلۆژیای ئیسلامدا؟ له‌به‌شی دواتردا دێینه‌ سه‌رباسی.
په‌راوێزه‌كان:
1- ئینسایكلۆپیدیای ئیسلام: www.encyclopaediaislamica.com
2- سێكس له‌ئایینه‌كانی جیهاندا، ن، جیفری بارنده‌ر، و. سه‌عید به‌شیر، لا 199
3- نهێنی عه‌شتار، ن. فیراس سه‌واح، و. ئیبراهیم فه‌تاح، لا112
4- توندوتیژی و پیرۆزی و سێكس له‌ میتۆلۆژیای ئیسلامدا، ن. تركی عه‌لی ئه‌لره‌بیعۆ، و. ئاوات محمد، لا209
5- ئه‌لیاده‌ و ئۆدیسه‌، ن. هۆمیرۆس، و. شاكر فه‌تاح، لا16
6- صحيح مسلم ، كتاب الرضاع، باب لولا حواء... ، رقم: (1470)
7- (مێژووی ته‌به‌ری، ن.محمد بن جریر، و.زانه‌ر، ب1،چ1، لا69) و (ته‌واوی مێژوو، ن.عزالدین ابن اثیر، و. زاهیر محمد ڕه‌شید، ب1، چ1، لا44)

.

بۆ خوێندنه‌وه‌ی هه‌موو به‌شه‌کان تکایه‌ کلیکی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ بکه‌

به‌شی یه‌که‌م

http://xwdakan.com/xwdakan/index.php/shorsh-sharifzada/3222-0.html

به‌شی دووهه‌م

http://xwdakan.com/xwdakan/index.php/shorsh-sharifzada/3223-0.html

به‌شی سێهه‌م

http://xwdakan.com/xwdakan/index.php/shorsh-sharifzada/3224-0.html

به‌شی چوارهه‌م

http://xwdakan.com/xwdakan/index.php/shorsh-sharifzada/3225-0.html

 

ڕێکه‌وتی بڵاوکردنه‌وه 2013-02-13 17:31:00
به‌شی ( شۆڕش شه‌ریف زاده‌ ) ئاماده‌کرد ( خوداکان )



دوای, ماوه‌یه‌ك, ئه‌و, ڕه‌مزانه‌ش, ده‌بنه‌وه‌, به‌خودایه‌كی, سه‌ربه‌ست, بۆ, نمونه‌, عه‌شتار, نازناوی, ڤینۆسی, هه‌بووه‌, له‌به‌ر, ڕۆشنای, و, خوداکانئه‌سڵ, و, نالۆژیكی, دروستبوونه‌كان, له‌ئیسلامدا, به‌شی, سێیه‌م Tags





په‌خشی ده‌نگی ئازاد


مه‌ریوان هه‌له‌بجه‌یی
زنجیره‌ به‌رنامه‌ی ئاوێنه.
ڕۆژی 08/17/2017
کاتژمێر 21:00 ناوه‌ڕاستی ئه‌وروپا
فاتیح محمود احمد
فاتیح محمود احمد چیرۆکێکی تری محمد
ڕۆژی 08/11/2017
کاتژمێر 23:00 ناوه‌ڕاستی ئه‌وروپا
فاتیح محمود احمد
مێژوە خوێناویەکەی قورئان و محمد
ڕۆژی 08/09/2017
کاتژمێر 22:00 ناوه‌ڕاستی ئه‌وروپا