چه‌په‌ تیرۆرسته‌کان و موسڵمانه‌ ئازادیخوازه‌کان  

ئه‌م وتاره‌ له‌ سێ به‌ش پێکهاتووه
به‌شی دووهه‌م

 

 
قورئان سوتاندن، که‌ دوورو نزیک من له‌و پرۆسه‌یه‌دا به‌شداریم نه‌کردووه‌، له‌لای ڕۆژ ئه‌حمه‌د جگه‌ له‌ مانایه‌کی ته‌قلیدی شتێکی ئه‌وتۆی له‌زهنیدا دروست نه‌کردووه‌، له‌ ڕاستیشدا من پێشبینی ئه‌وه‌م لێ نه‌ده‌کرد.! 

یه‌ک له‌و پرۆسه‌ ئه‌خلاقیانه‌ی له‌ناو چه‌مکه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌کانی مافی تاکدا هه‌یه‌ کرده‌ی یاخیبوونه‌‌، به‌تایبه‌ت یاخیبوون له‌ کلتوره‌ کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کاندا.! ساڵانێکه‌، به‌هۆی گوتاری دین و ئایدۆلۆژیاوه‌، تاکی کۆمه‌ڵگای ئێمه‌ له‌به‌رامبه‌ر چاره‌نوسیدا دوچاری ڕه‌شبینی و یاخیبوون هاتوون. له‌ که‌مترین ماوه‌و خێراترین کاردانه‌وه‌دا له‌ هه‌موو شتێک یاخی ده‌بن، بۆی هه‌یه‌ چه‌ندین جاریش له‌سه‌ر یه‌ک بابه‌ت یاخی ببن. به‌ئه‌ندێشه‌یه‌که‌وه‌ یاخی ده‌بن که‌ هیچ جۆره‌ پاساوێک ده‌رمانیان نه‌کاو ته‌نها ئه‌و په‌ره‌گرافانه‌ ببیستن که‌ پاڵپشتن بۆ یاخبوونێکی عه‌به‌سیانه‌یان

سوتاندنی قورئانیش ده‌چێته‌ بازنه‌ی ئه‌م یاخیبوونه‌وه‌و کرده‌که‌ی پێمان ده‌ڵێت که‌تاکی کۆمه‌ڵگای ئێمه‌ له‌ هه‌ردوو ئه‌م گوتاره‌ کلاسیکیه‌ یاخی بوون.! (بیرمان نه‌چێت ئه‌وان ده‌یانگوت ئێمه‌ قورئانمان نه‌سوتاندووه‌ به‌ڵکو چه‌ند لاپه‌ره‌یه‌کی قورئانمان بۆ چه‌ند مه‌به‌ستێک سوتاندووه‌.!) به‌پێی ئه‌و پاشماوانه‌ی که‌ بۆ ئێمه‌ ماوه‌ته‌وه‌ هه‌موو شێوازه‌کانی یاخیبوونی کۆمه‌ڵگای ئێمه‌ش ڕووبه‌ڕووی ئایین و ئایدۆلۆژیا کراونه‌ته‌وه‌. به‌تایبه‌تی په‌یوه‌ندییه‌  کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان که‌ وێنه‌یه‌کی ته‌واو به‌دیان له‌ زهنی تاکه‌کاندا دژ به‌م دوو گوتاره‌ دروست کردووه‌.

سه‌رله‌به‌ری پاساو هێنانه‌وه‌ لای یاخیبووه‌کان ڕه‌فزه‌، چونکه‌ دیمه‌نه‌کانی ئه‌وسه‌ری ئه‌م پاساوانه‌ نابینن و کلتوری کۆمه‌ڵایه‌تی کۆمه‌ڵگای ئێمه‌ له‌گه‌ڵ ڕێساکانی ئیسلام، له‌گه‌ڵ جۆرێک له‌گۆڕانکاریی شارستانی، له‌گه‌ڵ جۆرێک له‌تێکه‌ڵه‌یه‌کی فکری و زانستی، له‌گه‌ڵ ئه‌خلاقی زۆربه‌یاندا هاوته‌ریبه‌،‌ (لیره‌دا نامه‌وێت باسی ئه‌و سیسته‌مه‌ په‌روه‌رده‌ییه‌ بکه‌م که‌ تێیدا گه‌شه‌مان کردووه‌.) نه‌ ئه‌وه‌تا به‌شێوه‌یه‌کی دروست گوتارێکی فکریان هه‌بێت، نه‌ ئه‌وه‌تا بتوانن زانستیانه‌ ته‌عامول له‌گه‌ڵ زانست و زانیاریه‌کاندا بکه‌ن، نه‌ ئه‌وه‌تا که‌سێکی ئاینپه‌روه‌ر بن، نه‌ئه‌وه‌تا گوتارێکی دروستی فیزیک یان میتافیزیکیان هه‌بێت.! به‌ڵکو وێنه‌یه‌کی حه‌قیقین بۆ تێکه‌ڵبوونی فه‌رهه‌نگه‌کان به‌و باره‌ی که‌ فه‌رهه‌نگی خۆی له‌سه‌روی هه‌مویانه‌وه‌ ببینێت. ئه‌مه‌ش خۆی له‌ناو خۆیدا یه‌کێکه‌ له‌هۆکاره‌ هه‌ره‌ گرنگه‌کانی سه‌رهه‌ڵدانی یاخیبوون.

نامه‌وێت بڵێم که‌ ڕۆژ ئه‌حمه‌د نموونه‌یه‌که‌ له‌م دیمه‌نه‌ به‌ڵام ئه‌گه‌ر هه‌ر که‌سێک نوسینه‌که‌ی بخوێنێته‌وه‌ ئه‌وه‌ی بۆ ده‌رده‌که‌وێت که‌ئه‌و زۆر به‌ئاگایانه‌و به‌شێوه‌یه‌ک دایڕشتووه‌ که‌ بچێته‌ گۆشه‌یه‌کی ئه‌م تابلۆیه‌وه‌. یاخوبوونه‌که‌ی ئه‌و تێکه‌ڵه‌یه‌که‌ له‌تێکه‌ڵبوون‌، ئه‌گه‌ر به‌ ئه‌نقاست نه‌بێت، گه‌ر که‌سێک به‌ئاگا نه‌بێت له‌ گوتاره‌ جیاجیاکانی سه‌رده‌می هاوچه‌رخ، وا له‌نوسینه‌که‌ ده‌گات که‌ کۆمۆنیسته‌کان تیرۆرست و سه‌ربڕی ئینسانه‌کان و موسڵمانه‌کانیش ژیاندۆست و چه‌وساوه‌و قوربانییه‌کانن.! (هه‌ر ئه‌مه‌ش هانیدام ناونیشانی وتاره‌که‌م له‌م ده‌ربڕینه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ بگرێت). نه‌ ئه‌وه‌یه‌ بتوانێت ئاراسته‌یه‌کی دروستی بۆ من و شێرکۆ بێکه‌س له‌لایه‌ک و بۆ مه‌سه‌له‌ی ئازادیی ڕاده‌ربڕین له‌لایه‌کی تر هه‌بێت نه‌ئه‌وه‌تا له‌گه‌ڵ یاساو ڕێساکانی ئیسلامدا باگراوندێکی مێژوویی هه‌بێت بۆ هه‌ڵکردن له‌گه‌ڵ ڕێساکانی مۆدێرندا.! به‌ڵام ده‌توانین وێنه‌ی که‌سێکی یاخیبووی جوانی لێ ببینین و ئیتر له‌هۆکارو ده‌رئه‌نجام جگه‌ له‌ تێکه‌ڵه‌یه‌کی ونبوو هیچی دیکه‌ی لێ هه‌ڵنه‌وه‌رێنین. له‌مسه‌ری ڕاستی بێ ئینتیمایی خۆیه‌وه‌ ڕه‌خنه‌ له‌و سه‌ری چه‌پ ده‌گرێ و نه‌ک خۆی له‌گه‌ڵ هیچ جه‌مسه‌رێکیاندا نابینێته‌وه‌ به‌ڵکو شوێنێکیشی له‌ ناوه‌ڕاستدا نییه‌ خۆیمان نیشان بدات، ناتوانین به‌ڕوونی گوتاره‌ مه‌عریفیه‌که‌ی ئه‌و لێک بده‌ینه‌وه‌، ئه‌رێ له‌گه‌ڵ شێرکۆ بێکه‌سدایه‌ ئه‌گه‌رچی هه‌ڵه‌ش بکات، یاخود له‌گه‌ڵ گۆمه‌ خوێناویه‌که‌ی مێژووی کرێکاردایه‌ ئه‌گه‌رچی موقاوه‌مه‌تیش بێت.! یاخیبوون ته‌نیا له‌و سنووره‌دا ده‌بینێته‌وه‌ که‌ به‌شێکه‌ له‌ ئازادییه‌کان له‌ سنوورێکی کێشراوداو ئیتر ته‌واو، به‌م پێیه‌ش جگه‌ له‌ تێکه‌ڵه‌یه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تی، سیاسی، ئابووری، فه‌رهه‌نگی، دینی، زانستی..تاد چه‌مکێکی تری نییه‌و ناتوانێت بۆمانی پوخت و کورت بکاته‌وه‌. سه‌رباری ئه‌وه‌ش ئه‌مه‌ یه‌که‌مجارمه‌ که‌سێک به‌و زمانه‌ جوانه‌وه‌ به‌رگری له‌ ئیسلام بکات و له‌ دێڕ به‌ دێڕی پڕ له‌ فکرو ئه‌خلاقی جواندا گوتاری خۆی له‌ناو مشتومڕێکی جواندا به‌ من ببه‌خشێت، (که‌سێک به‌ناوی ماکوان که‌ریم، که‌ یه‌کێکه‌ له‌ پیاوماقوله‌کانی کرێکارو وه‌ک نوسه‌رو شاره‌زایه‌ک خۆی به‌ موسڵمانان ناساندووه‌و سه‌وانه‌ له‌ژووره‌که‌ی مه‌لا کرێکاردا به‌رگری له‌ کرێکارو دینی ئیسلام ده‌کات، گۆڤارێک به‌ناوی ڕێگا له‌کوردستان ده‌رده‌چێنێت، له‌ بابه‌تێکیدا گوایه‌ وه‌ڵامی کتێبه‌که‌می داوه‌ته‌وه‌ له‌ده‌ستپێکی نوسینه‌که‌یدا نوسیوێتی مه‌ریوان هه‌ڵه‌بجه‌یی کۆنه‌(...)ـه‌ هه‌روه‌ها که‌سێکی تر به‌ناوی عومه‌ر که‌مال ده‌روێش، ئه‌ویش گوایه‌ وه‌ڵامی کتێبه‌که‌می داوه‌ته‌وه‌ له‌ده‌ستپێکدا نوسیوێتی مه‌ریوان هه‌ڵه‌بجه‌یی له‌به‌رئه‌وه‌ی هه‌تیو بووه‌ بێ سه‌رپه‌رشت بووه‌و دزو هین بووه‌.) کاک ڕۆژی لێده‌رکه‌یت نه‌مدیوه‌و نه‌مبیستووه‌و نه‌مخوێندوه‌ته‌وه‌ که‌ نوسه‌رێک بابه‌تیانه‌و زانستیانه‌ له‌سه‌ر ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ بابه‌تێکی نوسیبێت، چ له‌ کۆنداو له‌سه‌ر کتێبه‌که‌م چ له‌ ئێستاداو کۆی گشتی ڕووداوه‌کان.

منیش وه‌ک کاکه‌ ڕۆژ له‌گه‌ڵ ئازادییه‌کانی مه‌لا کرێکاردام به‌ڵام وه‌ک ئینسانێکی ئازادیخواز نه‌وه‌ک ئاده‌مێکی خوێناوی.! خۆ ئه‌م مافه‌ سه‌ره‌تایی و چه‌مکه‌ هه‌مه‌جۆرانه‌ی که‌ پێناسه‌ی جیا جیا بۆ ئازادیی راده‌ربڕین ده‌که‌ن ئه‌وه‌ ناگه‌یه‌نێت به‌ ئاره‌زووی خۆمان هه‌ر یاساو ڕێسایه‌ک ئاره‌زوویمان لێی هه‌بوو تێی ئاخنین و جێیه‌کی بۆ بدۆزینه‌وه‌.! من له‌هیچ ڕێکخراوێکی کۆمۆنیستیدا کارم نه‌کردوه‌و تا ئێستاش جگه‌ له‌ گوتارێکی مه‌عریفی بڕوام به‌هیچ گوتاری ئایدۆلۆژی و دینی نییه‌ وه‌لێ بێویژدانی ده‌که‌ین گه‌ر ئه‌وه‌ نه‌زانین خودی ئه‌و کۆمۆنیسته‌ کوردانه‌ی کاکه‌ ڕۆژ له‌به‌رامبه‌ر کرێکاردا ڕه‌خنه‌یان لێ ده‌گرێت یه‌که‌مین قوربانی بوون بۆ ئازادیی مه‌لا کرێکاره‌کان و زۆرترین قوربانی بوون بۆ تێکه‌ڵبوونی گۆرانی و بانگه‌کانی مزگه‌وت، دانه‌بڕاو بوون له‌ قوربانیدانیشدا، ئه‌مه‌ش سیستمێکی دانه‌بڕاوی ڕاسته‌قینه‌ی کۆمۆنیسم بووه‌ که‌ لایه‌نگرانی بتوانن شانازی به‌ خۆیان و گوتاریان و مێژوویانه‌وه‌ بکه‌ن. کێ جورئه‌تی کردو وتی وانییه‌ به‌ڵگه‌بارانی ده‌که‌م. ده‌کرێت ڕۆژ یاخی بێت به‌ڵام یاخیبونێک که‌به‌شێک بێت له‌ بزوتنه‌وه‌ کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان و ده‌رئه‌نجامێکی فه‌رهه‌نگی و ئایدۆلۆژی لێ داوا ده‌کرێت، چونکه‌ له‌ باسه‌که‌یدا قسه‌ی له‌سه‌ر سیسته‌مێکه‌ په‌یوه‌ندیه‌کی توندوتۆڵی به‌ کێشه‌ کۆمه‌ڵایه‌تی و فه‌رهه‌نگی و ئایدۆلۆژیه‌کانه‌وه‌ هه‌یه‌.

با بێینه‌وه‌ سه‌رخه‌ت، به‌و پێیه‌ی پێشتر باسمان کرد ده‌رکه‌وت که‌ مه‌لا کرێکار، له‌سه‌ر به‌رگریکردن له‌ ئیسلام و له‌سه‌ر گوتن و هه‌ڵوێستوه‌رگرتن وه‌ک که‌سێکی ئازادیخوازو هه‌ڵوێستوه‌رگرتن له‌ کارێک دژ به‌سوتاندنی قورئان، نه‌ ئێستا زیندانیه‌و نه‌ دواتریش له‌سه‌ر هه‌مان شت (پێنج ساڵ) زیندانی ده‌کرێت به‌ڵکو یه‌ک ساڵ زیندانی ده‌کرێت و ئه‌وی تر له‌سه‌ر چه‌ند تاوانێکی تره‌، له‌وانه‌: هه‌ڕه‌شه‌ی کوشتن، هاندان بۆ کوشتن، هه‌ڕه‌شه‌ له‌ حکومه‌ت، هه‌ڕه‌شه‌ له‌ ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی.

زۆرم پێ خۆش بوو که‌ دادگاکه‌ ڕاسته‌وخۆ له‌ که‌ناڵه‌کانی ڕاگه‌یاندنه‌وه‌ په‌خش بکرێت.! داوام له‌ دادوه‌ریش کرد به‌ڵام ڕازی نه‌بوو به‌و پاساوه‌ی که‌ هیچ یه‌کێک له‌دادگاکانی نه‌رویج له‌م شیوه‌ دادگایه‌ی به‌ عه‌له‌نی نه‌کردووه‌و ماده‌ی یاسایی له‌سه‌ره‌، ئه‌وه‌ی هه‌یه‌و تیڤیه‌کان ده‌یبینن ته‌نها چه‌ند گرته‌که‌ی پێش یان کۆتای دادگاکه‌و کاته‌کانی پشووه‌. دواتر داوام لێکرد که‌ ته‌نها له‌ ڕۆژه‌که‌ی خۆمدا ئه‌و کاره‌ بکرێت ئه‌گه‌ر بۆ یه‌کجاریش بێت، له‌سه‌ر ئه‌وه‌ش دادوه‌ر ڕازی نه‌بوو، دواتر به‌ نوسراوی فه‌رمی داوام کرد که‌ خودی خۆم کامێرایه‌ک ئاماده‌ بکه‌م و گوته‌و ڕه‌فتاره‌کانی ته‌نها خۆم به‌ ڤیدیۆ تۆمار بکه‌م و دواتر به‌کاری بهێنم، ئه‌مه‌شی ڕه‌ت کرده‌وه‌و بۆ ئه‌م داوایانه‌م به‌ڵگه‌م هه‌یه‌ چونکه‌ به‌ فه‌رمی داوام کردو دادوه‌ریش به‌فه‌رمی وه‌ڵامی داومه‌ته‌وه‌. ئه‌گه‌ر ئه‌و کاره‌ بکرایه‌ ئه‌وسا هه‌موومان تێده‌گه‌یشتین له‌وه‌ی که‌ له‌هۆڵه‌که‌دا چ ده‌گوزه‌رێت.! به‌ داخه‌وه‌م له‌وه‌ی پێتان بڵێم له‌هۆڵه‌که‌دا، یه‌ک وشه‌و یه‌ک بۆچوونی کاکه‌ ڕۆژ بۆنی نه‌ده‌هات.!! جگه‌ له‌ ده‌نگی هه‌ڕه‌شه‌و له‌ بینینی دیمه‌نی ترسناک به‌ ده‌نگ و ڤیدیۆ، جگه‌ له‌ بیستنی کوشتن و سه‌ربڕین، جگه‌ له‌ چیرۆکی موته‌فه‌جیرات و بۆنی خوێن هیچ شتێکی تری تێدا نه‌بوو.! ته‌نانه‌ت ئافره‌تێک ئارامیی لێبڕاو به‌په‌له‌ له‌ هۆڵه‌که‌ چووه‌ ده‌ره‌وه‌و شتێکی وه‌های نه‌مابوو منداڵه‌که‌ی له‌بار بچێت چونکه‌ دووگیان بوو.! که‌ ده‌شنوسم موته‌فه‌جیرات ئه‌وه‌ ئه‌و وشه‌یه‌یه‌ که‌ ده‌یان جار به‌ زمانی عه‌ره‌بی خودی کرێکار ده‌گوت و ده‌یگوته‌وه‌و شانازیی پێوه‌ده‌کرد
 
من گومانم هه‌یه‌ که‌ کاک ڕۆژ ئاگای له‌ ورده‌کاریه‌کانی ئه‌م دادگاییه‌ بێت، ئه‌و به‌شێوه‌یه‌کی ناڕاسته‌وخۆ پێمان ده‌ڵێت که‌ چ له‌به‌رامبه‌ر مردندا قسه‌مان هه‌بێت و چ له‌به‌رامبه‌ر ژیاندا هه‌مانبێت ده‌چنه‌ خانه‌ی ئازادیی ڕاده‌ربڕینه‌وه‌و جیاوازیان نییه‌. ئه‌گه‌ر..نا ده‌توانین له‌ڕێی ئه‌م خاڵه‌وه‌ ته‌واوی نوسینه‌که‌ی ڕۆژ ئه‌حمه‌د بخه‌ینه‌ ژێر پرسیاره‌وه‌و هه‌رچی فکری ئه‌و هه‌یه‌ هه‌ڵیبوه‌شێنینه‌وه‌، من ده‌زانم که‌ ئه‌و نه‌یویستووه‌ چه‌مکێکی له‌م شێوه‌ هه‌ڵه‌یه‌ به‌یان بکات، به‌ڵام به‌هه‌ر هۆیه‌ک بێت که‌ من نازانم چییه‌ نوسینه‌که‌ی وا که‌وتۆته‌وه‌ که‌ ئازادیی ڕاده‌ربڕین له‌و ئایدۆلۆژیایه‌ی ئه‌و لێی تێگه‌یشتووه‌ مانای تری هه‌بێت جیا له‌و مانایانه‌ی بیستومانه‌.! ڕه‌نگه‌ باش پێکابێتم چونکه‌ ئێستا ئه‌م دوو لایه‌نه‌ (دین و ئایدۆلۆژیا) قۆڵیان له‌قۆڵی یه‌کدایه‌و له‌یه‌ک سه‌نگه‌ردان، به‌رامبه‌ر به‌ چه‌مک و تێگه‌یشتنه‌کانی ئه‌و ئازادیه‌ ڕاده‌ربڕینه‌ی که‌ فکرو مه‌عریفه مه‌به‌ستێتی وه‌ستاون‌. هێڵی ته‌ریب نین به‌ڵام وایان لێکردوون که‌ ببنه‌ هێڵی ته‌ریب و دواتر هه‌رخۆشیان شه‌مه‌نه‌فه‌ره‌که‌ لێبخوڕن. بۆیه‌ ده‌بینین به‌شێوه‌یه‌ک مه‌سه‌له‌ی سوتاندنی قورئانیان گه‌وره‌ کراوه‌ وه‌ک بڵێی یه‌که‌مجار بێت شتی وه‌ها له‌ جیهاندا ڕوویدابێت.!! ده‌نا ئه‌گه‌ر بۆ پێنج خوله‌ک له‌یوتوبدا بگه‌ڕێ ئه‌وه‌ سه‌دان فیلم ده‌دۆزێته‌وه‌ که‌ قورئانی تێدا ده‌سوتێ و ده‌دڕێ و تفی تێده‌کرێ و..تاد. له‌کوردستانیشدا له‌ناو زبڵخانه‌و ئاوده‌ستخانه‌کاندا چه‌ندین قورئانی دڕاوو په‌ڕه‌ په‌ڕه‌کراو دۆزراونه‌ته‌وه‌. با بپرسین و بڵێین هه‌زاره‌ها نا به‌ڵکو سه‌ده‌ها ژن به‌ په‌ره‌مێز سوتێنراون، بۆ یه‌کێتی زانایانی جیهانی موسڵمانان فتوایه‌کیان ده‌رنه‌کرد په‌ره‌مێز حه‌رام بکه‌ن.؟؟!! با یه‌کێتی زانایانی جیهان نه‌بێت و هی وڵاتێک بێت، با وڵاتێک نه‌بێت و هی شارێک بێت، با شارێک نه‌بێت و خورماڵ بێت، هۆرامان بێت، با گروپێک بێت، با بزوتنه‌وه‌یه‌کی ئیسلامی بێت، با یه‌ک مه‌لا بێت، خۆ ئه‌گه‌ر هه‌ر نییه‌و هه‌ر نییه‌ با مه‌لا کرێکار فتوایه‌کی له‌ دژی ئه‌و هه‌موو ژن سوتاندنه‌ بدایه‌ تا ئێستا لێی تێبگه‌شتینایه‌ که‌ سوتاندنی قورئان مه‌سیجێکه‌ ده‌گاته‌ ئاستی سوتاندی ئینسان.! ئیتر ئێمه‌ش ئیستێکی ئه‌ده‌بیمان له‌به‌رامبه‌ریدا ده‌کرد. به‌ڵام مه‌لا کرێکارو مه‌لا کرێکاره‌کان ئه‌مه‌یان پێ نه‌وتوین. ئه‌و هه‌موو ژنه‌ سوتان و ئه‌و هه‌موو بێکه‌رامه‌تییه‌ به‌ ژن کراو ئه‌و هه‌موو نوسه‌ره‌ تیرۆر کران به‌ڵام مه‌لا کرێکار یه‌ک فتوای دژ به‌م قه‌سابخانه‌یه‌ ده‌رنه‌کردووه‌.! به‌ڵکو وه‌ک شاره‌زاکه‌ی وه‌زاره‌تی به‌رگری باسی کرد: (ئه‌گه‌رچی خیتابی مه‌لا کرێکار پڕ پڕه‌ له‌ نیشتیمان په‌روه‌ری و کوردایه‌تی و ده‌وڵه‌تی کوردی و ڕوبه‌ڕوبوونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتی کوردیدا به‌ڵام خۆی له‌هه‌موو لایه‌ک باشتر ده‌زانێت که‌ هه‌موو ئه‌وانه‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندی خۆیدا به‌کاریان ده‌هێنێ و باش ده‌زانێت که‌ ناکرێت له‌سایه‌ی دینی ئیسلامدا تاک و نه‌ته‌وه‌کان ئازادو سه‌ربه‌خۆ بن.)

ئه‌وه‌ی بۆ من مایه‌ی ڕێزه‌ بۆ ڕۆژو بۆ ده‌ربڕینه‌کانی و بۆ شێوازی زمانی ئه‌و‌ له‌ نوسیندا، ئه‌وه‌یه‌ که‌ که‌سێکی له‌سه‌رخۆو وردبین و به‌توانایه‌، له‌و قه‌ڵه‌مانه‌یه‌ که‌هه‌رگیز ناگاته‌ ئاستی تاقه‌تپڕوکێن، بگره‌ له‌گه‌ڵ زۆرێک له‌نوسینه‌کانیدا کۆکم و وه‌ک ئه‌وه‌ وایه‌ خۆم دامڕشتبن، به‌ڵام ئه‌وه‌ی بۆ من مایه‌ی سه‌رسوڕمانه‌ باوه‌شکردنی ڕۆژ بوو به‌ گیان و فکری کرێکارداو دانانی له‌ شوێنێکدا که‌ خۆی کرێکار نایه‌وێت تێیدا دانیشێت.!! ئا ئه‌مه‌یه‌ ناوه‌ڕۆک و ڕه‌هه‌نده‌ میتافیزیکی و مه‌عریفیه‌کانی من له‌م نوسینه‌مداو هیوادارم ته‌واوی ئه‌م نوسینه‌م له‌م په‌ره‌گرافه‌دا بخوێنێته‌وه‌.

له‌ دادگاکه‌دا کرێکار ویستی ئه‌وه‌ بۆ دادوه‌ر شی بکاته‌وه‌ که‌ مه‌به‌ستی چییه‌ له‌وه‌ی شه‌رع شی ده‌کاته‌وه‌، ئه‌ویش نموونه‌یه‌کی هێنایه‌وه‌: شۆفێرێک له‌ جاده‌یه‌کدا ئۆتۆمبێله‌که‌ی به‌خێرایی (٩٥کم) لێده‌خوڕێت که‌ جاده‌که‌ بۆ خۆی خێرایی (٩٠کم)ی بۆ دیاری کراوه‌، له‌ کۆتایی جاده‌که‌دا که‌سێک وه‌ستاوه‌و شۆفێره‌که‌ ده‌وه‌ستێنێت و پێی ده‌ڵێت که‌ نایاسایی کردووه‌و ده‌بێت سزا بدرێت، لێره‌دا که‌سه‌که‌ مه‌لا کرێکاره‌و ته‌نها ئه‌وه‌نده‌یه‌ ۆێی ده‌ڵێت که‌ تۆ نایاساییت کردووه‌و سزای له‌سه‌ره‌،  ئیتر کاری ئه‌و ته‌واو ده‌بێت و کێ سزای شۆفێره‌که‌ ده‌دات ئه‌وه‌ کاری ئه‌و نییه‌، به‌ڵکو ده‌بێت قازی بڕیار له‌سه‌ر چۆنێتی جیبه‌جێکردنی سزاکه‌ بدات. هه‌روه‌ها باسی ڤان کۆخی کرد که‌ فیلمێکی هونه‌ری به‌رهه‌م هێناوه‌و تێیدا سوکایه‌تی به‌ ئیسلام کردووه‌، ئه‌و جۆره‌ سوکایه‌تیه‌ش له‌ ئیسلامدا سزاکه‌ی کوشتنه‌، مه‌لا ته‌نها فتواکه‌ ده‌دات و ئیتر کێ سزاکه‌ جێبه‌جێده‌کات ئه‌وه‌ کاری مه‌لا نییه‌و ده‌بێت قازی بڕیاری لێ بدات. کاری قازیش کارکردنه‌ که‌سه‌ر فتواکه‌.

ئه‌و نموونه‌یه‌ی له‌سه‌ر شۆفێره‌که‌ باسی کرد پینه‌په‌ڕۆکردن بوو چونکه‌ ئه‌و نه‌هاتووه‌ به‌ من بڵێت مه‌ریوان هه‌ڵه‌بجه‌یی تۆ سوکایه‌تیت کردووه‌و ئه‌مه‌ش سزای له‌سه‌ره‌، به‌ڵکو ئه‌و شێوه‌ی سزاکه‌ش دیاری ده‌کات و پێم ده‌ڵێت ده‌بێیت بکوژرێیت.! جیاوازی هه‌یه‌ له‌نێوان ئه‌وه‌ی پێی بڵێیت ئه‌مه‌ سزای له‌سه‌ره‌ یاخود پیی بڵێیت ئه‌مه‌ سزاکه‌ته‌. ئه‌و به‌ شۆفێره‌که‌ی وتووه‌ ده‌بێت یه‌ک ملیۆن دۆلار غه‌رامه‌ی ئه‌م نایاساییه‌ بدات. کاتێک که‌ شۆفێره‌که‌ پێی ده‌ڵێت یاسا له‌ وڵاتی نه‌رویجدا وا نییه‌ به‌ڵکو سزاکه‌ی ته‌نها سه‌د دۆلاره‌ نه‌ک ملیۆنێک، به‌ڵام کرێکار پێی ده‌ڵێت من په‌یوه‌ندیم به‌ یاسای وڵاته‌که‌ی خۆمه‌وه‌ هه‌یه‌و سزای وڵاته‌که‌ی منیش که‌ له‌ مه‌ککه‌و مه‌دینه‌وه‌ هاتووه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ ده‌بێت ملیۆنێک دۆلار بده‌یت ده‌نا ده‌تکوژین. ئه‌مه‌ له‌ کاتێکدا کرێکار نه‌ پاشایه‌و نه‌ سه‌رۆک حکومه‌ته‌و نه‌ له‌ وه‌زاره‌تی ناوخۆ کار ده‌کات و نه‌ پۆلیسه‌و ته‌نانه‌ت هاوڵاتی ئه‌و وڵاته‌ش نییه‌و مۆڵه‌تی پێ نه‌دراوه‌ تێیدا بژی.

بۆ مه‌سه‌له‌ی ڤان کوخیش ته‌نها و ته‌نها فتواکه‌ به‌س بوو بۆ ئه‌وه‌ی سۆماڵیه‌ک چه‌ند چه‌قۆیه‌ک بکات به‌لا که‌لله‌که‌یداو بیکوژێت که‌ ئێستاش له‌ زینداندایه‌و په‌شیمان نه‌بۆته‌وه‌ له‌کاره‌که‌ی.

ئا ئه‌مه‌ له‌ دادگاکه‌ ده‌گوزه‌را....!!!!! ئه‌گه‌ر به‌زۆریش بمانه‌وێت مه‌لا کرێکار بخه‌ینه‌ ناو چوارچێوه‌ی هه‌موو پێناسه‌کانی ئازادیی ڕاده‌ربرینه‌وه‌ هه‌ر ناتوانین.!

خوێندنه‌وه‌ی ڕۆژیش وا که‌وتۆته‌وه‌، کرێکار بۆ خۆی ده‌ڵێت من دیموکراتی نیم و بڕوام به‌ یاسای ئه‌م وڵاته‌ نییه‌، بڕوام به‌م به‌ڕه‌ڵاییه‌ نییه‌ که‌پێی ده‌ڵێن ئازادی، هه‌وڵ ده‌ده‌م ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ بگۆڕم و ده‌سه‌ڵاتی خه‌لافه‌ت له‌م وڵاته‌دا سه‌قامگیر بکه‌م، بڕوام به‌ فتواو هه‌ڕه‌شه‌ی کوشتن هه‌یه‌و هه‌رده‌بێت ئه‌مانه‌ سزای خۆیان وه‌ربگرن، ئه‌وه‌ی سوکایه‌تی ڕه‌خنه‌ له‌ ئیسلام بگرێت سه‌ری ده‌بڕین، واته‌ من پیاوێکی شه‌رعناسی ناسراوم و باوه‌ڕم به‌شه‌رعه‌که‌ی خۆم هه‌یه‌ نه‌ک به‌ئازادی و دیموکراتیه‌که‌ی نه‌رویج، به‌ڵام ڕۆژ ده‌ڵێت ئه‌مه‌ ئازادیی ڕاده‌ربڕینه‌. ئه‌و بۆ خۆی له‌ دادگاکه‌دا ده‌یان جار باسی موته‌فه‌جیراتی کرد که‌ چۆن خه‌بیری له‌ ئه‌فگانساتانه‌وه‌ هێناوه‌ بۆ هۆرامان و مه‌شقیان کردووه‌و چۆن له‌بازگه‌که‌ی خورماڵدا تیرۆرستێکیان ناردووه‌ خۆی به‌ ڕۆژنامه‌نوسێکی ئۆسترالیدا بته‌قێنێته‌وه‌، کردیشی و کوشتیشی، به‌ڵام کاک ڕۆژ ده‌ڵێت ئه‌وه‌ ئازادی ڕاده‌ربڕینه‌.!! ئه‌گه‌ر ڕۆژ ئه‌و ئه‌رکه‌ی بکێشایه‌ بۆ یه‌ک کاتژمێریش بهاتایه‌ته‌ ناو هۆڵه‌که‌وه‌ بۆی ده‌رده‌که‌وت پێش ئه‌وه‌ی که‌یسه‌کانمان هه‌ڵبده‌نه‌وه‌ ده‌یان لاپه‌ڕه‌ی خوێناویان هه‌ڵدایه‌وه‌و چه‌ندین به‌ڵگه‌ی ڕووبه‌ڕو کرایه‌وه‌، وه‌ڵامه‌کانیشی جگه‌ له‌ته‌ته‌ڵه‌کردنی قسه‌و سووربوونه‌وه‌ هیچی تری پێ نه‌بوو، (له‌سه‌ر ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ش حاکم بڕیارێکی له‌سه‌رداوه‌ که‌ تائێستاشی له‌گه‌ڵ بێت نه‌ ڕاگه‌یاندنه‌کان باسیان کردووه‌ نه‌ خودی کرێکارو خانه‌واده‌که‌شی پێیان زانیوه‌، ده‌قی بڕیاری دادوه‌رم لایه‌و ئه‌مه‌ بۆ من به‌ ڕاستی جێی سه‌رسوڕمانه‌.!!) کرێکار بۆ خۆی چه‌ندین کتێبی هێنابووه‌ ناو دادگاکه‌وه‌ که‌ بۆ دادوه‌ری بسه‌لمێنێت بۆچی مه‌ریوان هه‌ڵه‌بجه‌یی ده‌بێت سه‌رببڕن، که‌چی کاک ڕۆژ ده‌ڵێت مه‌سه‌له‌که‌ ئازادیی ڕاده‌بڕینه‌و هه‌ڵیانگێڕاوه‌ته‌وه‌ بۆ هه‌ڕه‌شه‌. دادگاییه‌که‌ نزیکه‌ی دوو هه‌فته‌ی خایاند، ئه‌گه‌ر کاکه‌ ڕۆژ بۆ یه‌ک ڕۆژ سه‌ردانی دادگاکه‌ی بکردایه‌و ڕۆژێکی دادگایی ببینیایه‌ قسه‌یه‌کی ترم ده‌بوو.!

وه‌ک پێشتر باسم کرد من له‌گه‌ڵ سوتاندنی قورئاندا نیم، به‌ڵام پرۆسه‌ی قورئان سوتاندنیش ئه‌وه‌نده‌ کارێکی قورس نییه‌ کرێکار بۆ مه‌سه‌له‌یه‌کی سیاسی به‌کاری هێناوه‌ که‌ به‌سه‌ر خۆیدا شکاوه‌ته‌وه‌.! ئه‌گه‌ر ئێمه‌ بگه‌ڕێینه‌وه‌ بۆ ده‌لالاتی دڕین و سوتاندن بێگومان به‌سه‌ر بارته‌قایه‌ک چیرۆکدا ده‌که‌وین. یه‌که‌م پرۆسه‌ی کتێبسوتاندن له‌سه‌رده‌می عومه‌ری کوڕی خه‌تتاب، خه‌لیفه‌ی دووهه‌می ده‌وڵه‌تی ئیسلامیدا بوو، به‌فه‌رمانی ئه‌و، له‌پرۆسه‌ی یه‌که‌مدا، ئینجیل و ته‌وراتی سووتان، له‌دووهه‌مدا حه‌دیسه‌کانی موحه‌ممه‌دی سوتان به‌و بیانووه‌ی که‌ قورئان باسی هه‌موو شتێکی کردووه‌و پێویستیان به‌ حه‌دیس نییه‌، له‌پرۆسه‌ی سێهه‌مداو له‌زه‌مه‌نی عوسمانی کوڕی عه‌ففاندا چه‌ندین قورئان سوتێنران به‌بیانوی ئه‌وه‌ی ڕاستیه‌کان بپارێزرێن. به‌هه‌مان پاساو کتێبخانه‌کانی فارسی سوتان. وه‌ک سه‌رچاوه‌کان ئاماژه‌ی بۆ ده‌که‌ن ئه‌و کتێبخانانه‌ی فارس به‌ملیۆنه‌ها کتێب و سه‌دان هه‌زار سه‌رچاوی ده‌ستنوسی گرنگیان تێدا بووه‌، ئه‌وه‌نده‌ ژماره‌ی کتێبه‌کان زۆر بووه‌ موسڵمانه‌کان توانیویانه‌ به‌به‌رگی کتێبه‌کان (نه‌عل، سۆل)ی لێ دروست بکه‌ن بۆ له‌پێکردن، وه‌ک زه‌مه‌خشه‌ری بۆمان باس ده‌کات، دوای چوار ساڵ فارسه‌کان توانیبویان له‌پیسیی و پۆخڵیی په‌ڕه‌ سوتاوه‌کان ڕزگاریان ببێت. ئاخر ئه‌مه‌ کاره‌ساته‌ یان قورئان سوتاندن.؟!

موسڵمانه‌کان ڕازین به‌وه‌ی خۆیان هه‌ڵسن به‌ سوتاندنی کتێبێکی ڕێبوار سیوه‌یلی، که‌به‌هه‌زار زه‌حمه‌ت و شه‌ونخونی و سواڵکردن ئینجا توانیبووی چه‌ند دانه‌یه‌کی لێبه‌چاپ بگه‌یه‌نێت.! مه‌سه‌له‌که‌ به‌رگری یان هه‌ڵچوونی ده‌روونی نییه‌ به‌ڵکو تێنه‌گه‌یشتنه‌ له‌ کرده‌و هۆکاری بکه‌ر. دڕین و سوتاندنی کتێب له‌ کوردستاندا چه‌ندین حیکایه‌تی هه‌یه‌ به‌داخه‌وه‌ که‌ناتوانم ڕیزبه‌ندییه‌ک بۆ ساڵان و شێوازه‌کانی دابنێم، به‌ڵام ئه‌وه‌ سه‌لمێنراوه‌ که‌:

یه‌که‌م کتێبێک په‌یوه‌ندی به‌کورده‌وه‌ هه‌بێت و مۆرکی شارستانی و فه‌رهه‌نگی ئه‌م نه‌ته‌وه‌یه‌ی پێوه‌ دیار بێت کتێبی ئاڤێستایه‌ که‌چه‌ند جارێک سوتاندویانه‌. ‌له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتدارانی فارس و عه‌ره‌ب و تورکی سه‌رده‌مه‌ جیاوازه‌کان و ئایینه‌ جیاوازه‌کانه‌وه‌ به‌تایبه‌ت به‌ده‌ستی موسڵمانه‌کان. ئاخر ئه‌مه‌ کاره‌ساته‌.!
له‌ناوه‌ڕاستی سه‌ده‌ی بیستدا (که‌ریم زه‌ندی) ئینجیلی کرده‌ کوردی، جگه‌ له‌وه‌ی فتوای کوشتنی ئه‌م ئه‌دیبه‌یاندا هه‌روه‌ها کتێبه‌که‌شیان سوتاند. ئاخر ئه‌مه‌ کاره‌ساته‌.! له‌حه‌فتاکان و هه‌شتاکاندا چه‌ندین کتێب و ڕۆژنامه‌و بڵاوکراوه‌ی ئه‌ده‌بی و سیاسی، که‌ ڕۆشنبیرانی سه‌رده‌می شۆڕشی ڕزگاری سه‌رپه‌رشتیان ده‌کرد، سوتێنران. ئاخر ئه‌مه‌ کاره‌ساته‌.! له‌هه‌شتاکانداو له‌شاری هه‌ولێر کتێبێکی ڕه‌خنه‌یی له‌سه‌ر دین به‌ناوی (ئاده‌میزاد له‌کۆمه‌ڵی کورده‌واریدا) که‌له‌لایه‌ن عه‌بدولخالق مه‌عروفه‌وه‌ نوسرابوو، پاش تیرۆرکردنی نوسه‌ره‌که‌ی کتێبه‌که‌شیان سوتاند. ئاخر ئه‌مه‌ کاره‌ساته‌.! له‌نه‌وه‌ده‌کاندا له‌لایه‌ن ئسلامییه‌کانه‌وه‌، له‌ڕانیه‌و هه‌ڵه‌بجه‌، چه‌ندین جار پرۆسه‌ی کتێب سوتاندن به‌ڕێوه‌ چووه‌، له‌وانه‌: (ڕشته‌ی مرواری) له‌نوسینی که‌ڵه‌ ئه‌دیبی کورد عه‌لائه‌دینی سوجادی، هه‌موو به‌رگه‌کانی به‌بێ جیاوازی. هه‌ندێک له‌دیوانه‌کانی شاعیری ناسراوی گه‌لی کورد (شێرکۆ بێکه‌س) ئه‌وه‌ی له‌به‌ر ده‌ستدا بوایه‌ ده‌یانسوتاند به‌بێ جیاوازی. بڵاوکراوه‌کانی حزبی کۆمۆنیست به‌بێ جیاوازی ڕێکخراوه‌ییان. نامیلکه‌یه‌کی ئه‌دیب و ڕه‌خنه‌گر حه‌مه‌ سه‌عید حه‌سه‌ن. (له‌سه‌ر: /نامه‌یه‌کی به‌خوێن نوسراو/ گه‌ر هه‌ڵه‌م نه‌کردبێت). هه‌ندێکی دیکه‌ش که‌له‌م کاته‌دا زانیاریم له‌به‌رده‌ستدا نیه‌. ئاخر ئه‌مانه‌ کاره‌ساتن.!

ماوێتی



 


 

ڕێکه‌وتی بڵاوکردنه‌وه 2012-05-18 12:47:00
به‌شی ( مه‌ریوان هه‌ڵه‌بجه‌یی ) ئاماده‌کرد ( مه‌ریوان هه‌ڵه‌بجه‌یی )



یه‌ک, له‌و, پرۆسه‌, ئه‌خلاقیانه‌ی, له‌ناو, چه‌مکه‌, بنه‌ڕه‌تیه‌کانی, مافی, تاکدا, هه‌یه‌, کرده‌ی, یاخیبوونه‌‌, به‌تایبه‌ت, یاخیبوون, له‌, کمه‌ریوان, هه‌ڵه‌بجه‌ییچه‌په‌, تیرۆرسته‌کان, و, موسڵمانه‌, ئازادیخوازه‌کان Tags





په‌خشی ده‌نگی ئازاد


مه‌ریوان هه‌له‌بجه‌یی
زنجیره‌ به‌رنامه‌ی ئاوێنه.
ڕۆژی 08/17/2017
کاتژمێر 21:00 ناوه‌ڕاستی ئه‌وروپا
فاتیح محمود احمد
فاتیح محمود احمد چیرۆکێکی تری محمد
ڕۆژی 08/11/2017
کاتژمێر 23:00 ناوه‌ڕاستی ئه‌وروپا
فاتیح محمود احمد
مێژوە خوێناویەکەی قورئان و محمد
ڕۆژی 08/09/2017
کاتژمێر 22:00 ناوه‌ڕاستی ئه‌وروپا